Miedzik obrzeżony, czyli Hasemania nana, to niewielka słodkowodna ryba kostnoszkieletowa z rodziny kąsaczowatych, od lat ceniona w akwarystyce za ruchliwość, miedzisto-złote ubarwienie i stadny tryb życia. Temat dotyczy konkretnego gatunku, a nie całego rodzaju czy grupy „tetrowatych” ryb handlowych. W naturze występuje w Ameryce Południowej, głównie w dorzeczach rzek środkowo-wschodniej Brazylii. Choć uchodzi za rybę dość odporną, najlepiej prezentuje pełnię zachowań i barw dopiero w dobrze urządzonym akwarium grupowym.
Miedzik obrzeżony – Hasemania nana: jaka to ryba i czym się wyróżnia?
Miedzik obrzeżony to mały przedstawiciel rzędu kąsaczokształtnych i rodziny kąsaczowatych, a więc tej samej dużej grupy ryb, do której należą liczne tetry południowoamerykańskie. W odróżnieniu od wielu bardziej znanych kąsaczowatych, Hasemania nana nie ma płetwy tłuszczowej, czyli małej płetewki położonej między płetwą grzbietową a ogonową. To jedna z ważnych cech rozpoznawczych rodzaju Hasemania.
Ryba ta osiąga zwykle około 4–5 cm długości całkowitej, ma smukłe, bocznie spłaszczone ciało i ruchliwy sposób pływania w środkowej strefie wody. Ubarwienie dorosłych osobników jest zazwyczaj miedziane, złocistopomarańczowe lub bursztynowe, z ciemniejszymi obrzeżeniami płetw, szczególnie dobrze widocznymi u samców w dobrej kondycji. Metaliczny połysk zmienia się zależnie od kąta padania światła, nastroju ryby i jakości środowiska.
Największą zaletą biologiczną i akwarystyczną miedzika obrzeżonego jest połączenie niewielkiego rozmiaru, aktywności i wyraźnych zachowań społecznych. To nie jest ryba samotnicza. W grupie porusza się pewniej, lepiej wybarwia i rzadziej kieruje uwagę na podgryzanie współmieszkańców. W naturze i w akwariach pełni rolę drobnego wszystkożercy polującego na małe bezkręgowce i zbierającego pokarm unoszony w toni.
Czym jest miedzik obrzeżony, do jakiej grupy należy i gdzie występuje?
Hasemania nana jest gatunkiem słodkowodnej ryby kostnoszkieletowej. Należy do rodziny Characidae, czyli kąsaczowatych, obejmującej bardzo zróżnicowaną grupę ryb Ameryki Środkowej i Południowej. Nie jest rybą chrzęstnoszkieletową, nie należy też do karpiowatych, z którymi bywa czasem mylona przez początkujących akwarystów z powodu niewielkich rozmiarów i stadnego trybu życia.
Naturalny zasięg tego gatunku obejmuje Brazylię, przede wszystkim obszary dorzecza São Francisco oraz sąsiednich systemów rzecznych środkowo-wschodniej części kraju. Informacje o dokładnym rozmieszczeniu zależą od źródła i rewizji taksonomicznych, bo część dawnych oznaczeń terenowych mogła dotyczyć blisko spokrewnionych gatunków z rodzaju Hasemania. Najpewniej miedzik obrzeżony zasiedla niewielkie rzeki, strumienie, dopływy i spokojniejsze odcinki cieków o przejrzystej lub lekko herbacianej wodzie.
Środowisko życia tej ryby to woda słodka, zwykle ciepła, dobrze natleniona, nierzadko z obecnością roślinności przybrzeżnej, zatopionych korzeni i drobnego detrytusu. Spotykana jest głównie w płytkich partiach cieków i małych zbiorników połączonych z systemem rzecznym. Brakuje bardzo precyzyjnych danych o głębokości przebywania, ale jako niewielka ryba strefy przybrzeżnej funkcjonuje najczęściej w wodzie płytkiej do umiarkowanie głębokiej, a nie w głównym nurcie dużych rzek.
Wygląd, budowa ciała i cechy rozpoznawcze
Miedzik obrzeżony ma ciało wydłużone, bocznie spłaszczone i dość wysokie jak na tak małą rybę. Głowa jest niewielka, pysk końcowy, przystosowany do chwytania drobnego pokarmu z toni i z powierzchni roślin. Oczy są relatywnie duże, co ułatwia orientację w złożonym środowisku małych cieków i w wykrywaniu drobnych ofiar.
Jak u innych kąsaczowatych, uzębienie jest drobne, osadzone na szczękach i przystosowane raczej do chwytania małych bezkręgowców niż do rozdrabniania twardego pokarmu. Płetwa grzbietowa jest pojedyncza i położona mniej więcej w środkowej części ciała, płetwa odbytowa stosunkowo długa, ogon rozwidlony, co sprzyja szybkim zwrotom. Płetwy piersiowe i brzuszne służą do precyzyjnego manewrowania wśród roślin i korzeni.
Istotną cechą diagnostyczną jest brak płetwy tłuszczowej. U wielu tetrowatych ryb jest ona obecna, dlatego jej brak pomaga oddzielić Hasemania nana od części podobnych gatunków handlowych. Łuski są drobne i dobrze osadzone, a linia boczna zwykle słabo zaznaczona lub niepełna, co jest typowe dla wielu małych kąsaczowatych. Linia boczna to system narządów zmysłu reagujących na drgania i ruch wody; ułatwia utrzymywanie dystansu w grupie i wykrywanie zbliżających się zwierząt.
Naturalne ubarwienie obejmuje odcienie miedziane, złotawe i pomarańczowobrązowe. Płetwy mogą mieć ciemniejsze obramowanie, zwłaszcza ogonowa i grzbietowa. U dobrze wybarwionych osobników pojawia się subtelny metaliczny połysk. Młode ryby są zwykle bledsze, bardziej srebrzyste i mniej kontrastowe.
Środowisko naturalne i przystosowania ekologiczne
W naturze miedzik obrzeżony zamieszkuje tropikalne i subtropikalne środowiska słodkowodne. Wody jego zasięgu bywają sezonowo zmienne: poziom wody, szybkość przepływu, ilość materiału organicznego i przejrzystość mogą się znacząco zmieniać między porą suchą a deszczową. Z tego powodu gatunek ten jest dość elastyczny ekologicznie, choć nie oznacza to odporności na skrajne zanieczyszczenie czy długotrwały stres środowiskowy.
Jego niewielkie rozmiary i zwrotność pozwalają wykorzystywać mozaikę mikrosiedlisk: strefy wolniejszego nurtu, obrzeża roślin, miejsca pod zwisającą roślinnością i osłonięte fragmenty przy brzegu. Miedzisty odcień ciała może działać maskująco w wodzie zabarwionej garbnikami i wśród martwych liści. Grupowy tryb życia zmniejsza ryzyko upolowania pojedynczej ryby przez drapieżnika oraz poprawia wykrywanie zagrożenia.
Ryba oddycha wyłącznie za pomocą skrzeli; nie ma dodatkowego narządu oddechowego i nie pobiera regularnie powietrza atmosferycznego jak ryby labiryntowe. Utrzymuje się w toni dzięki pracy płetw i pęcherzowi pławnemu, jak typowa mała ryba kostnoszkieletowa strefy środkowej.
Dieta i sposób zdobywania pokarmu
Hasemania nana jest drobnym wszystkożercą z wyraźnym udziałem pokarmu zwierzęcego. W naturze zjada małe skorupiaki planktonowe, larwy owadów wodnych, owady wpadające do wody, bardzo drobne bezkręgowce dennawe oraz prawdopodobnie także materię roślinną i detrytus. Udział poszczególnych składników zależy od sezonu, lokalnej dostępności pokarmu i wielkości osobnika.
Pokarm zdobywa głównie aktywnie, przeszukując środkową warstwę wody i strefę przyroślinną. Nie jest to typowy ryjacz dna ani wyspecjalizowany glonożerca. Chwyta niewielkie, poruszające się cząstki pokarmu, dlatego dobrze reaguje na drobny żywy lub mrożony pokarm. W akwarium ta cecha przekłada się na potrzebę urozmaiconej diety, a nie karmienia wyłącznie suchymi płatkami niskiej jakości.
W łańcuchu pokarmowym miedzik obrzeżony zajmuje pozycję małego konsumenta pośredniego. Z jednej strony ogranicza liczebność drobnych bezkręgowców, z drugiej sam pada ofiarą większych ryb, ptaków wodnych i innych drapieżników związanych z małymi ciekami.
Rozmnażanie i rozwój
Miedzik obrzeżony rozmnaża się przez składanie ikry, a zapłodnienie jest zewnętrzne. To strategia typowa dla wielu małych kąsaczowatych. W warunkach naturalnych do tarła prawdopodobnie dochodzi częściej w okresach sprzyjających wzrostowi produkcji pokarmu, często związanych z cieplejszą porą roku i zmianami hydrologicznymi. Dokładny rytm sezonowy może zależeć od lokalnej populacji.
W akwariach obserwuje się rozsiewanie ikry wśród drobnolistnych roślin, mchów lub nad rusztami tarłowymi zabezpieczającymi jaja przed zjedzeniem. Rodzice zwykle nie sprawują opieki nad ikrą ani narybkiem. To ważne, ponieważ dorosłe osobniki chętnie zjadają zarówno jaja, jak i świeżo wykluty narybek, jeśli mają do nich dostęp.
Liczba jaj bywa zmienna i zależy od kondycji samicy; w hodowlach notuje się od kilkudziesięciu do nawet ponad stu jaj podczas jednego udanego tarła, ale wartości te należy traktować orientacyjnie. Rozwój zarodków jest stosunkowo szybki, zwykle liczony w dobach, a nie tygodniach, jeśli temperatura jest odpowiednia. Narybek początkowo wymaga bardzo drobnego pokarmu, takiego jak pierwotniaki hodowlane, mikroorganizmy lub świeżo wyklute larwy solowca po osiągnięciu odpowiedniego rozmiaru.
Status ochrony i zagrożenia
Hasemania nana nie należy do najbardziej zagrożonych ryb Ameryki Południowej, ale jak wiele małych gatunków rzecznych jest wrażliwa na lokalne przekształcenia środowiska. Najważniejsze zagrożenia to zanieczyszczenie wód, regulacja rzek, wylesianie stref nadbrzeżnych, zamulanie małych cieków i zmiany przepływu związane z budową zapór oraz poborem wody.
Odłów na potrzeby akwarystyki ma obecnie mniejsze znaczenie niż w przypadku części rzadszych i trudniej rozmnażających się gatunków, ponieważ miedzik obrzeżony jest od dawna rozmnażany w hodowlach. To ogranicza presję na populacje dzikie. Mimo to lokalne populacje mogą zanikać, jeśli dochodzi do silnej degradacji małych dopływów, szczególnie tych słabiej monitorowanych przez służby ochrony przyrody.
| Cecha | Typowa wartość lub opis | Znaczenie biologiczne | Ciekawostka |
|---|---|---|---|
| Nazwa naukowa | Hasemania nana | Pozwala jednoznacznie odróżnić gatunek od innych „miedzików” i tetr handlowych | Temat dotyczy konkretnego gatunku, a nie całego rodzaju Hasemania |
| Przynależność systematyczna | Ryba kostnoszkieletowa, rodzina kąsaczowatych | Łączy ją z licznymi drobnymi rybami stadnymi Ameryki Południowej | Nie jest karpiowatą, choć bywa tak błędnie określana w handlu |
| Długość dorosłych | Zwykle około 4–5 cm długości całkowitej | Mały rozmiar ułatwia życie w zarośniętych, płytkich ciekach | W sklepach bywa sprzedawana jako ryba „mikro”, choć jest wyraźnie ruchliwsza niż wiele mniejszych tetr |
| Cechy rozpoznawcze | Brak płetwy tłuszczowej, miedziane ciało, ciemniejsze obrzeżenia płetw | Ułatwia identyfikację wśród podobnych gatunków | Brak płetwy tłuszczowej jest nietypowy dla wielu ryb określanych zbiorczo jako tetry |
| Środowisko | Woda słodka, małe rzeki, strumienie i dopływy Brazylii | Wskazuje na przystosowanie do ciepłej, zwykle dobrze natlenionej wody | Najczęściej kojarzona jest z dorzeczem São Francisco |
| Dieta | Wszystkożerna z udziałem drobnych bezkręgowców | Łączy rolę drobnego drapieżnika i oportunistycznego zbieracza pokarmu | Najintensywniej reaguje na drobny pokarm poruszający się w toni |
| Tryb życia | Ryba stadna, aktywna dziennie, pływa głównie w środkowej strefie | Grupa poprawia bezpieczeństwo i koordynację zachowań | W zbyt małej grupie może częściej podgryzać płetwy innych ryb |
| Rozmnażanie | Rozsiewanie ikry, brak opieki rodzicielskiej | Pozwala szybko wykorzystać sprzyjające warunki środowiska | Dorosłe osobniki zjadają ikrę, jeśli nie zostanie od nich oddzielona |
| Znaczenie w akwarystyce | Popularna ryba do akwariów towarzyskich i biotopowych | Dobrze pokazuje naturalne zachowania małych kąsaczowatych | Często niedoceniana, bo ustępuje popularnością bardziej jaskrawym tetrom |
Różnice między samcem i samicą oraz między młodymi i dorosłymi
Dymorfizm płciowy u miedzika obrzeżonego jest zauważalny, choć nie skrajnie silny. Samce są zwykle smuklejsze, intensywniej wybarwione i częściej wykazują bardziej nasycone miedziane lub pomarańczowe tony. Ciemne obrzeżenia płetw u dobrze wyrośniętych samców bywają wyraźniejsze. Samice są z reguły pełniejsze w partii brzusznej, zwłaszcza przed tarłem, i nieco mniej kontrastowe.
Młode osobniki są bledsze, smukłe i mniej jednolicie wybarwione. Dopiero wraz z dojrzewaniem pojawia się charakterystyczny metaliczny połysk i różnice płciowe. W praktyce akwarystycznej najłatwiej odróżniać płcie u dobrze odchowanych dorosłych ryb obserwowanych w grupie, a nie pojedynczo.
Sposób życia, ruch, obrona i komunikacja
Miedzik obrzeżony żyje stadnie, ale nie zawsze tworzy bardzo zwartą ławicę w sensie ścisłym. W spokojnych warunkach osobniki pływają luźno, utrzymując kontakt wzrokowy i dystans dzięki linii bocznej. Przy gwałtownym bodźcu, na przykład cieniu drapieżnika, grupa zacieśnia szyk i błyskawicznie zmienia kierunek.
To ryba aktywna głównie w dzień. Porusza się krótkimi, energicznymi zrywami, przeplatanymi zawisaniem i patrolowaniem środkowej części akwarium lub cieku. Taki styl pływania pozwala szybko chwytać drobny pokarm i jednocześnie unikać ataku. Obronę stanowią przede wszystkim czujność grupowa, szybkość reakcji i korzystanie z roślinności jako osłony.
Komunikacja odbywa się głównie poprzez bodźce wzrokowe i hydrodynamiczne. Nasycenie ubarwienia, postawa ciała i krótkie gonitwy sygnalizują zarówno gotowość rozrodczą, jak i ustalanie drobnej hierarchii wewnątrz grupy. Nie jest to ryba silnie terytorialna w klasycznym sensie, ale samce mogą okresowo przepędzać rywali na niewielkim obszarze, zwłaszcza w czasie zalotów.
Nie są znane dalekie migracje tego gatunku. Możliwe są natomiast lokalne przemieszczenia związane ze zmianą poziomu wody, dostępnością kryjówek i sezonowym wzrostem ilości pokarmu.
Porównanie z podobnymi i często mylonymi rybami
Miedzik obrzeżony bywa porównywany z kilkoma innymi małymi kąsaczowatymi i drobnymi rybami stadnymi.
- Hemigrammus erythrozonus, czyli bystrzyk czerwony, ma bardziej przezroczyste ciało i wyraźny czerwono-pomarańczowy pas biegnący wzdłuż boków. U miedzika obrzeżonego dominuje pełniejsze, miedziane zabarwienie całego ciała.
- Hyphessobrycon eques, czyli tetra żałobniczka czerwona serpae, jest zwykle wyższa w ciele, bardziej kontrastowa, z ciemną plamą za pokrywą skrzelową i większą skłonnością do podgryzania płetw. Hasemania nana jest smuklejsza i bardziej jednolicie miedziana.
- Przedstawiciele rodzaju Hasemania spokrewnieni z H. nana mogą być bardzo podobni. Rozróżnienie wymaga czasem dokładnej analizy cech anatomicznych i pochodzenia materiału. W obrocie handlowym nie wszystkie oznaczenia są bezbłędne.
- Drobne razbory azjatyckie, na przykład Trigonostigma hengeli, bywają wybierane do podobnych akwariów, ale należą do innej linii ewolucyjnej. Miedzik obrzeżony pochodzi z Ameryki Południowej i ma inne preferencje społeczne oraz nieco inny styl żerowania.
Najważniejsze fakty i częste nieporozumienia
- Miedzik obrzeżony nie jest „samotną tetrą”. To ryba grupowa, która powinna być utrzymywana w wyraźnym stadzie.
- Nie każda mała tetra z połyskiem to Hasemania nana; w handlu zdarzają się pomyłki oznaczeń.
- Brak płetwy tłuszczowej u tego gatunku jest normalny i nie oznacza uszkodzenia.
- To nie jest ryba dennego „sprzątania”. Pobiera pokarm głównie z toni i z okolic roślin.
- Może być spokojna, ale przy zbyt małej grupie lub w zbyt ciasnym zbiorniku częściej podgryza płetwy wolniejszych ryb.
- Nie rośnie „do wielkości akwarium”. Złe warunki co najwyżej hamują wzrost i pogarszają stan zdrowia.
- Choć bywa opisywana jako odporna, źle znosi przewlekle słabą jakość wody i nagłe wahania parametrów.
Warunki utrzymania w akwarium
Miedzik obrzeżony jest gatunkiem regularnie utrzymywanym i rozmnażanym w akwariach, więc praktyczna sekcja hodowlana jest w pełni uzasadniona. Najlepiej czuje się w zbiorniku o długości co najmniej około 70–80 cm dla grupy, ponieważ ważniejsza od samej pojemności jest przestrzeń do pływania. W małych, krótkich akwariach ryby stają się bardziej nerwowe i częściej dochodzi do konfliktów wewnątrz stada.
Zalecana temperatura to zwykle około 22–28°C, przy czym długoterminowo wiele hodowli utrzymuje ten gatunek w środkowej części tego zakresu. pH może mieścić się orientacyjnie od lekko kwaśnego do obojętnego lub lekko zasadowego, mniej więcej 6,0–7,5. Twardość wody najlepiej umiarkowana lub niewysoka, choć ryba z hodowli często toleruje szerszy zakres niż populacje dzikie. Najważniejsza jest stabilność i dobra jakość wody.
Akwarium powinno łączyć wolną przestrzeń do pływania z gęstszymi strefami roślin, korzeniami i przyciemnionymi fragmentami. Ciemniejsze podłoże zwykle poprawia wybarwienie. Filtracja powinna być wydajna, ale prąd wody nie musi być bardzo silny; sprawdza się umiarkowany przepływ i dobre natlenienie. Zbiornik warto przykryć, bo małe, ruchliwe kąsaczowate potrafią wyskakiwać, zwłaszcza po spłoszeniu.
Najlepiej utrzymywać co najmniej 8–10 osobników, a jeszcze lepiej większą grupę, jeśli akwarium ma odpowiednią długość. W większym stadzie agresja rozprasza się wewnątrz grupy, a ryby prezentują naturalniejsze zachowania. Dobrymi współmieszkańcami są inne spokojne gatunki o zbliżonych wymaganiach: niewielkie kiryski, zbrojniki drobnych rozmiarów, spokojne tetry i niektóre łagodne pielęgniczki karłowate. Należy unikać bardzo wolnych ryb z długimi płetwami, bo miedzik może je podskubywać.
Dieta akwariowa powinna być zróżnicowana: drobne granulaty, płatki dobrej jakości, pokarmy mrożone i żywe, takie jak artemia, oczlik czy drobna dafni. Częste podawanie drobnego pokarmu białkowego poprawia kondycję i gotowość do tarła. Nie warto przekarmiać, bo mimo aktywności ryba szybko wykorzystuje łatwo dostępny pokarm i może pobierać go zbyt dużo.
Rozmnażanie w akwarium jest możliwe, ale wymaga przygotowania osobnego zbiornika tarłowego. Potrzebne są drobnolistne rośliny lub mchy, miększa woda i zabezpieczenie ikry przed dorosłymi. Po tarle rodziców zwykle się odławia. Narybek jest mały i w pierwszych dniach wymaga bardzo drobnego pokarmu.
Ciekawostki o miedziku obrzeżonym
- Nazwa rodzaju Hasemania upamiętnia niemieckiego zoologa i podróżnika, co jest częstą praktyką w nazewnictwie zoologicznym.
- Brak płetwy tłuszczowej sprawia, że miedzik obrzeżony jest dobrym przykładem, jak bardzo zróżnicowane są ryby potocznie nazywane tetrami.
- Najlepsze ubarwienie samców widać zwykle rano, po karmieniu żywym lub mrożonym pokarmem oraz w grupie z wyraźną strukturą społeczną.
- W zbyt jasnym, pustym akwarium ryby często bledną, choć nie wynika to z „kaprysu”, lecz z reakcji stresowej i potrzeby ukrycia się.
- To jeden z tych gatunków, które lepiej wyglądają w ruchu niż na zdjęciach katalogowych, bo połysk zmienia się wraz z kątem światła.
- Miedzik obrzeżony jest często niedoceniany przez akwarystów szukających intensywnie czerwonych lub niebieskich ryb, mimo że tworzy bardzo naturalne i dynamiczne stado.
- W dobrze prowadzonym zbiorniku ryby te regularnie wykonują krótkie pokazy godowe bez konieczności sztucznego wymuszania tarła.
- Poziom pewności danych o dokładnym zasięgu naturalnym jest niższy niż w przypadku najbardziej znanych ryb akwariowych, ponieważ część dawnych obserwacji mogła obejmować podobne gatunki.
FAQ
Jak duży rośnie miedzik obrzeżony?
Dorosły miedzik obrzeżony osiąga zwykle około 4–5 cm długości całkowitej. To typowy zakres dla ryb hodowlanych i akwariowych. Dane o większych okazach pojawiają się rzadziej i nie zawsze są dobrze udokumentowane.
Ile miedzików obrzeżonych należy trzymać razem?
Najlepiej utrzymywać co najmniej 8–10 osobników, a w dłuższym akwarium jeszcze większą grupę. To ryba stadna, która w małej liczbie staje się bardziej płochliwa i może częściej podgryzać płetwy innych ryb.
Czy miedzik obrzeżony jest agresywny?
Nie jest typowo agresywny, ale bywa natarczywy i może podskubywać płetwy, zwłaszcza gdy jest trzymany w zbyt małej grupie, w ciasnym akwarium albo z bardzo wolnymi współmieszkańcami. W odpowiednich warunkach zwykle zachowuje się poprawnie w akwarium towarzyskim.
Jakie akwarium jest odpowiednie dla Hasemania nana?
Najlepsze jest akwarium wyraźnie dłuższe niż wysokie, z wolną przestrzenią do pływania i gęstszymi strefami roślinnymi. Dla grupy warto celować w zbiornik o długości przynajmniej około 70–80 cm, z dobrą filtracją, stabilnymi parametrami i przykryciem.
Co je miedzik obrzeżony?
W naturze zjada drobne bezkręgowce i inny mały pokarm unoszony w toni. W akwarium powinien dostawać zróżnicowaną dietę: drobny granulat, płatki wysokiej jakości oraz pokarm mrożony i żywy. Monotonne karmienie wyłącznie suchym pokarmem zwykle pogarsza wybarwienie i kondycję.
Jak odróżnić samca od samicy miedzika obrzeżonego?
Samce są zazwyczaj smuklejsze i intensywniej wybarwione, z wyraźniejszym miedzianym połyskiem i ciemniejszymi obrzeżeniami płetw. Samice mają zwykle pełniejszy brzuch, szczególnie przed tarłem, i nieco spokojniejsze kolory.
Czy miedzik obrzeżony nadaje się dla początkujących?
Może być dobrym wyborem dla osoby z podstawowym doświadczeniem, jeśli rozumie ona potrzeby ryb stadnych i potrafi utrzymać stabilną jakość wody. To nie jest ryba trudna biologicznie, ale błędem jest traktowanie jej jak ozdoby do małego, pustego akwarium.
Jak rozmnaża się miedzik obrzeżony?
Rozmnaża się przez rozsiewanie ikry i zapłodnienie zewnętrzne. Ikra trafia zwykle między rośliny lub na drobne elementy podłoża, a rodzice nie opiekują się potomstwem. W akwarium do skutecznego odchowu trzeba zwykle oddzielić tarlaki od jaj i zapewnić bardzo drobny pokarm dla narybku.
